Söyleşi: Aslı Kemal Gürbey

Doğmamış Güneş, İsa Şenateş tarafından kaleme alınmış ve Kalan Yayınları etiketiyle yayımlanmış, modern Türk şiirinde tasavvufî duyarlılık ile toplumsal vicdanı aynı damarda buluşturan dikkat çekici bir eserdir. Kitap; “sevgi”, “insanlık”, “vicdan”, “mânâ”, “sabır” ve “umut” ekseninde tematik olarak bölümlenmiş şiirlerden oluşur ve okuyucuyu yalnızca estetik bir deneyime değil, aynı zamanda ahlâkî ve ontolojik bir sorgulamaya davet ediyor. Şenateş, yer yer doğrudan hitaplarla (“Söyle şimdi, ey güzel insan…”) okuru metnin içine çekerken, yer yer de sembolik imgelerle (gönül bahçesi, yol, su, tohum) bir içsel yolculuk inşa ediyor. Eserde “İnsanlığı arıyorum, nerede?” gibi sorgulamalar, günümüz toplumuna yöneltilmiş açık bir eleştiri niteliği taşır. Bu yönüyle Doğmamış Güneş, yalnızca bir şiir kitabı değil; modern insanın kaybolan değerlerini yeniden hatırlatma iddiası taşıyan, didaktik ile lirik arasında dengede duran bir “gönül metni” olarak okunabilir.

Yeni kitabınız hayırlı olsun İsa Bey. Söyleşimize sizi tanıtarak başlamak istiyorum. İsa Şenateş kimdir?

01.01.1991 yılında Siverek’te doğdum. Biz 7 kardeşiz, ailemin ilk çocuğuyum. Babam Recep Şenateş, annem Remziye Şenateş. Babam ve annemin okula gitme fırsatları olmamış. Okuma yazmayı; babam askerde, annem ise kursta öğrenmiş. Babam esnafken gittiği şehirlerden hep bana kitap getirirdi. Kitap sevgim ve temelim buradan itibaren başladı. Babam ve annemden Allah razı olsun.

İlköğretimi Siverek İsmet Paşa İlköğretim Okulu’nda okudum. Liseyi Siverek Endüstri Meslek Lisesi Tesisat Bölümü’nde okul birincisi olarak 2010 yılında bitirdim. Üniversiteyi Erzurum’da Atatürk Üniversitesi Laborant ve Veteriner Sağlık Bölümü’nden 2014 yılında mezun oldum. Üniversite öğrencisiyken gönüllü tiyatro ekibi kurup genel sanat yönetmenliğini yaptım.

Balıkesir’de Kara Kuvvetleri’ne bağlı muvazzaf astsubaylık (Asttasak) kursunu 2016 yılında bitirdim. İstanbul Üniversitesi Acil Yardım ve Afet Yönetimi Bölümü’nden sağlık lisans tamamlama yaptım. 2020 yılında mezun oldum. Nereden geldiğimi ve nereye gideceğimi unutmadım, hamdolsun. Mânâ hazcısıyım; kitabı, doğayı, seyahati, denizi ve tiyatroyu severim.

İsa Bey, şiir kitabınız 119 sayfa ve şiirlerinizi beğenerek okudum. Kanaatimce her kitap, toplumsal ya da kişisel bir ihtiyacın ürünü olarak ortaya çıkar; sebepsiz yazılan metin yoktur. Aynı şekilde her yazarın da kalemi eline alırken bilinçli ya da sezgisel bir yönelimi, bir derdi, bir amacı bulunduğuna inanıyorum. Bu çerçevede sormak istiyorum. Bu şiir kitabını kaleme almanıza yol açan temel ihtiyaç neydi?

Hayalimi gerçekleştirmek. Gönüllere girebilmek ve yüreklere dokunabilmek gayem.

İsa Bey size 2 sorum olacak:

1) Ne zamandan beri şiir yazıyorsunuz?
2) Şiir yazmakla ilgili herhangi bir eğitim aldınız mı, yoksa tamamen kendi deneyiminizle mi geliştirdiniz?

1. 2021 yılının Nisan ayından beri şiir yazmaktayım. Doğmamış Güneş kitabım 5 yıllık emeğim.

2. Hayır, eğitim almadım. Kendi gayret ve emeğimle geliştiriyorum; arı misali, her okuduğum kitaptan ve seyahat ettiğim yerlerden öz alarak.

Her insanın şiiri ve şairi tanımlama biçimi farklıdır; kimine göre şair, duygulara tercüman olan biridir, kimine göre topluma ayna tutan ya da değişimi tetikleyen bir düşünürdür. Peki, sizce şiir nedir, şair kimdir, onun en temel sorumluluğu nedir?

Şiir: “Sevgi tohumudur.”
Şair: “Gönül bahçesinin bahçıvanıdır.”
En temel sorumluluğu: “Sevgi, umut ve insanlık” tohumlarını serpip yeşertmektir.

Şiirlerinizde sürekli “insan olabilmek” vurgusu var; sizce bugün insan olmak gerçekten zorlaştı mı, yoksa biz mi kolay olanı seçiyoruz?

Ne yazık ki evet. Eylemde, mânâsıyla insan olmakta ve insan kalmakta zorlanıyor insanlar. İnsan olarak doğarız. Lakin mânâsıyla insan olmayı muhafaza etmemiz gerekir. İnsanların manevi değerlere öncelik vermesi gerekirken maddi değerlere öncelik vermeye başladıkları için değerler karmaşası meydana geliyor.

“İnsanlığı arıyorum, nerede?” ifadesi, metninizde güçlü bir etik kriz vurgusu olarak öne çıkıyor; sizce geçmişin insanlık anlayışı ile bugünün insanlık pratiği arasında hangi temel dönüşümler yaşandı?

Geçmişte insanlık, manevi değerlere kıymet verirdi. Köylerde imece usulü vardı; tarla işleri, ekmek yapımı ve hayvanları otlatma gibi işler… Gönüller zengin idi.

Bugün ise insanlığın paha biçilmez manevi değerlerini kaybettik. Madde değerli oldu. Şimdi cepler zenginleşti, gönüller fakirleşti.

Şiirlerinizde belirgin bir “hakikat” ve “doğru yol” vurgusu öne çıkıyor; sizce günümüz insanı gerçekten böyle bir hakikat arayışı içinde mi, yoksa modern hayatın hız ve karmaşası bu ihtiyacı ortadan kaldırdı mı?

“Hakikati” ve “mânâyı” arayan insanlar nadir kaldı. Maalesef ki birçoğu ahir zamanın, modern hayatın karmaşasına ve süratine dalıp gidiyorlar.

Türk edebiyatında size ilham veren 5 şair ve 5 eser ismini sorsak yanıtınız ne olurdu?

1. Âşık Sûmmanî – Ervâhı Ezelden Levh-i Kalemden

2. Sezai Karakoç – Ey Sevgili

3. Ahmet Arif – Hasretinden Prangalar Eskittim

4. Necip Fazıl Kısakürek – Kaldırımlar

5. Nâzım Hikmet – Davet

Söyleşi yaptığım yazarlara şu soruyu soruyorum. Çünkü sosyal medya gerçekliği, dijitalleşen, yapay zekâlaşan bir gelecek içinde yaşıyoruz. O soru da şu: Şiirin gelecekte hiçbir karşılığının kalmayacağını, hatta edebiyatın bile tamamen ortadan kalkacağını savunanlar var. Bu fikre katılır mısınız?

Teknoloji çağında olduğumuz doğru ama yine de insana, düşüncesine ve hissiyatına ihtiyaç duyuluyor. Şiire ve edebiyata olan ilgi ve alaka azalsa da tamamen ortadan kalkmayacaktır.

İsa Bey, çalışmalarınızın başarıyla devam etmesini temenni eder, bundan sonraki üretimlerinizde kolaylıklar ve ilham dolu süreçler dilerim.

Çok teşekkür ederim. Sizlere de hayırlı başarılar ve muvaffakiyetler dilerim.

Kalbini sevgi ve insanlık için atan herkese sevgi ve saygılarımla.

Rabbimiz gönlünüze göre versin.